نبرد لابی گری اپل و گوگل برای کنترل اپ استورها

این نبرد فقط نزدیک به یک ماه طول کشید. و همین کافی بود.

یک طرح پیشنهادی در کالیفرنیا که هدفش کاهش سلطه اپل و گوگل بر کشف اپلیکیشن‌های موبایل بود، پس از یک کارزار شدید لابی‌گری از هم پاشید؛ رخدادی که نشان داد وقتی قانون‌گذاران قواعد بازارهای دیجیتال را تهدید می‌کنند، بزرگ‌ترین پلتفرم‌های سیلیکون‌ولی با چه سرعتی وارد عمل می‌شوند.

این لایحه که از سوی سناتور ایالتی کالیفرنیا، اسکات وینر، حمایت می‌شد، به شکایتی آشنا از سوی توسعه‌دهندگان اپلیکیشن می‌پرداخت: وقتی کاربران در App Store یا Google Play جست‌وجو می‌کنند یا به مرور می‌پردازند، مالکان پلتفرم می‌توانند به اپ‌ها و خدمات خودشان شانس بیشتری برای دیده‌شدن بدهند. این طرح که با نام قانون Based Act شناخته می‌شد، می‌خواست چنین خودترجیح‌دهی را متوقف کند و به رقبای کوچک‌تر فرصت منصفانه‌تری برای دیده‌شدن بدهد.

روی کاغذ، این طرح یک پایگاه حمایتی طبیعی داشت. شتاب‌دهنده استارتاپی Y Combinator در کنار شرکت‌های کوچک‌تر فناوری و گروه‌های مدافع حقوق مصرف‌کننده از این تلاش حمایت کردند. استدلال آن‌ها ساده بود: اگر اپل و گوگل قفسه‌ها را کنترل می‌کنند، نباید بتوانند بی‌صدا بهترین جایگاه‌ها را هم برای خودشان بازچینی کنند.

وقتی ماشین لابی‌گری به حرکت افتاد

مخالفت خیلی سریع از راه رسید. به گزارش بلومبرگ، ائتلاف صنعتی Chamber of Progress که با حمایت مالی اپل، گوگل و دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری فعالیت می‌کند، هنوز وینر در ۱۸ مارس مشغول معرفی لایحه بود که علیه آن بیانیه داد. همین موضوع لحن ماجرا را تعیین کرد.

لابیست‌ها تماس با موکلان را به دفاتر قانون‌گذاران سرازیر کردند. تبلیغات هشدار می‌دادند که این لایحه می‌تواند نتایج جست‌وجو را کم‌فایده‌تر، تحویل‌ها را کندتر و گوشی‌های هوشمند را ناامن‌تر کند. گروه‌های تجاری نیز علیه این طرح صف کشیدند، از جمله اتاق بازرگانی کالیفرنیا و چندین سازمان فعال در صنعت فناوری.

وینر این کارزار را یک «موج عظیم لابی‌گری» توصیف کرد و مخالفان را متهم کرد که کاپیتول را با اطلاعات نادرست پر کرده‌اند. حامیان لایحه تلاش کردند پیام مخالف را خنثی کنند، اما در برابر ائتلافی با جیب‌های پر، روابط تثبیت‌شده و یک هدف کاملاً روشن شانسی نداشتند: متوقف کردن لایحه پیش از آنکه شتاب بگیرد.

اپل نیز نیروهای ارشد خود را وارد میدان کرد. تیم پودرلی، مدیر ارشد امور دولتی این شرکت، در نامه‌ای به قانون‌گذاران کالیفرنیا این طرح را با قانون بازارهای دیجیتال اروپا مقایسه کرد. هشدار او برای هر کسی که در سال‌های اخیر واکنش غول‌های فناوری به مقررات را دیده باشد آشنا بود: رعایت قانون، زمان و منابعی را که باید صرف ساخت محصولات جدید شود، می‌بلعد.

این استدلال اثر گذاشت. پس از آنکه هفته قبل از یک کمیته عبور کرده بود، این لایحه در ۲۰ آوریل در کمیته سیاست‌گذاری فناوری با تمرکز بر حریم خصوصی شکست خورد.

پشت پیام، پول قرار داشت

برای اپل و گوگل، مسئله فراتر از یک لایحه در کالیفرنیا بود. هر قاعده‌ای که نحوه نمایش خدمات خودشان در اپ‌استورها را محدود کند، می‌توانست به جست‌وجو، اشتراک‌ها، پرداخت‌ها، نقشه‌ها، پیام‌رسانی و دیگر بخش‌های اصلی اکوسیستم موبایل سرایت کند. پیروزی قانون‌گذاران در ساکرامنتو می‌توانست تلاش‌های مشابه را در جاهای دیگر نیز تقویت کند.

بن گولومبک از اتاق بازرگانی کالیفرنیا شکست این لایحه را یک «تلاش واقعی تیمی» نامید و از قانون‌گذارانی که علیه آن رأی دادند تشکر کرد. او همچنین به متحدان هشدار داد که هوشیار بمانند، وینر را فردی خستگی‌ناپذیر توصیف کرد و گفت این طرح ممکن است در شکلی دیگر بازگردد.

وینر نیز هیچ نشانه‌ای نداد که این موضوع برای همیشه تمام شده است. پیام او کوتاه بود: منتظر بمانید.

اما هیچ‌کدام از این‌ها در خلأ رخ نداد. اپل هم‌زمان با افزایش بررسی‌های ضدرقابتی، قوانین اپ‌استور و مقررات پلتفرم‌ها از حلقه‌های تخصصی سیاست‌گذاری به عرصه اصلی سیاست، به یک بازیگر سنگین‌وزن در هزینه‌کرد سیاسی تبدیل شده است. در ایالات متحده، گزارش شده که اپل در سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۸ میلیون یورو برای لابی‌گری هزینه کرده است؛ رقمی بی‌سابقه برای این شرکت و حدود ۲۷.۹ درصد بیشتر از سال قبل.

الگوی مشابهی در اروپا نیز دیده می‌شود. اپل در یک بازه یک‌ساله، ۷ میلیون یورو برای لابی‌گری نزد نهادهای اتحادیه اروپا هزینه کرد، رقمی برابر با هزینه گزارش‌شده مایکروسافت و آمازون در این حوزه. متا بیشتر از آن‌ها هزینه کرد و رقم آن به ۱۰ میلیون یورو رسید.

این نخستین بار نیست که اپل و دیگر غول‌های فناوری، وقتی قواعد اپ‌استور یا مسئولیت پلتفرم‌ها روی میز است، با تمام توان به قانون‌گذاران فشار می‌آورند. در سال ۲۰۲۴، لابیست‌ها درباره یک لایحه ایمنی آنلاین کودکان بر مقامات فشار وارد کردند و از همان تاکتیک‌ها استفاده کردند: ارتباط‌گیری مداوم، پیام‌رسانی شدید و سایه احتمال چالش‌های حقوقی اگر برخی مفاد مرتبط با App Store باقی می‌ماند.

پرونده کالیفرنیا نشان می‌دهد که تنظیم مقررات برای شرکت‌هایی که میان توسعه‌دهندگان و میلیاردها کاربر قرار گرفته‌اند، همچنان تا چه اندازه دشوار است. اصلاح اپ‌استور در تئوری ممکن است از نظر سیاسی محبوب باشد، به‌ویژه میان استارتاپ‌ها و گروه‌های مصرف‌کننده. اما به‌محض اینکه تبلیغات شروع می‌شود، تماس‌ها به‌دست می‌رسند و گروه‌های صنعتی راهروها را پر می‌کنند، تئوری با ماشین نفوذ روبه‌رو می‌شود.

فعلاً اپل و گوگل همچنان نسخه خود از قواعد اپ‌استور در کالیفرنیا را حفظ کرده‌اند. نبرد گسترده‌تر بر سر قدرت پلتفرم‌ها اما همچنان زنده و بسیار جدی است.