آلتوولو و سیگما؛ هواپیمای شخصی عمودپرواز آینده

بیشتر استارتاپ‌های هوافضا آینده را وعده می‌دهند. اما تعداد کمی جرئت می‌کنند آن را تا این حد نزدیک نشان دهند. آلتوولو، شرکت مستقر در لندن که هنوز تنها نزدیک به دو سال از عمرش می‌گذرد، می‌گوید سیگما اکنون در مسیر تبدیل شدن به یک نمونه نمایشی در اندازه کامل تا پایان سال قرار دارد؛ نقطه عطفی جدی برای شرکتی که می‌خواهد در یکی از شلوغ‌ترین و در عین حال گمانه‌زنانه‌ترین رقابت‌های صنعت هوانوردی جا باز کند.

اما سیگما همان رویایی را دنبال نمی‌کند که اغلب پروژه‌های eVTOL یا هواگرد عمودپرواز برقی دنبال می‌کنند. این یک تاکسی هوایی برای رفت‌وآمدهای شهری و کابین‌های پر از مسافر نیست. آلتوولو هدفی خاص‌تر و شاید جسورانه‌تر را دنبال می‌کند: یک هواپیمای شخصی جمع‌وجور برای دو نفر، شامل یک خلبان و یک مسافر، که برای برخاستن از جاهایی طراحی شده که بیشتر شبیه متن بروشورهای سبک زندگی هستند تا زیرساخت هوانوردی. مسیرهای ورودی خانه، پشت‌بام‌ها و حتی قایق‌های تفریحی.

ابعاد کوچک آن بخش مهمی از این پیشنهاد است. سیگما کمی بیش از 4 متر طول، 4.8 متر عرض و 1.9 متر ارتفاع دارد. وقتی عرض آن تا 2.2 متر جمع می‌شود، تقریباً فضایی را اشغال می‌کند که بیشتر برای یک خودروی جاده‌ای مناسب است تا یک هواپیمای متعارف. همین بسته‌بندی فشرده، هسته استدلال آلتوولو را تشکیل می‌دهد که پرواز عمودپرواز شخصی فقط زمانی منطقی است که دستگاه آن‌قدر کوچک باشد که بتوان با آن زندگی کرد، نه فقط درباره‌اش شگفت‌زده شد.

در اینجا یک پیچش دیگر هم وجود دارد و مهم است. سیگما به یک سامانه تمام‌برقی متکی نیست، و همین موضوع آن را بلافاصله از بخش بزرگی از صنعت VTOL یا عمودپرواز جدا می‌کند. در عوض، آلتوولو در حال توسعه یک سامانه پیشران هیبریدی است، هرچند جزئیات فنی کامل آن را فاش نکرده است. آنچه اعلام شده، ادعاهای عملکردی است: سرعت کروز تا 354 کیلومتر بر ساعت، حداکثر سرعت 467 کیلومتر بر ساعت، ظرفیت حمل 270 کیلوگرم، و برد نهایی 805 کیلومتر در حالت هیبریدی. در حالت تمام‌برقی، این برد به حدود 402 کیلومتر کاهش می‌یابد. زمان شناوری تا 45 دقیقه اعلام شده و سقف پرواز هواپیما 3,000 متر است.

چرا آلتوولو مسیرش را عوض کرد

شاید افشاگرترین بخش این پروژه همان چیزی باشد که آلتوولو کنار گذاشت. در مراحل اولیه توسعه سیگما، شرکت به‌جای چیدمان‌های روتور باز که در بسیاری از طرح‌های رقیب دیده می‌شود، فن‌های کانال‌دار برقی و روتورهای محصور را بررسی کرده بود. روی کاغذ، این راه‌حل احتمالاً شیک، مدرن و حتی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسید. اما در آزمایش‌ها، ظاهراً به یک نقطه ضعف تبدیل شد. آلتوولو می‌گوید رویکرد روتور محصور وزن، پیچیدگی و شکنندگی زیادی اضافه می‌کرد و در جایی که بیشترین اهمیت را داشت نیز نتیجه مطلوبی نمی‌داد.

به نظر می‌رسد همین تصمیم، ساختار هواپیما را دگرگون کرده است. آرایش پیشران اصلاح‌شده که بر پایه روتورهای باز و یک سامانه تیلتینگ ساخته شده، گفته می‌شود زمان شناوری را نسبت به پیکربندی قبلی از 18 دقیقه به 45 دقیقه، یعنی دو برابر، افزایش داده است. شرکت همچنین ادعا می‌کند که بارگذاری ملخ کمتر شده، رفتار گذار بین پرواز عمودی و افقی بهتر شده و صرفه‌جویی معناداری در وزن به دست آمده است. در دسته‌ای که هر کیلوگرم اهمیت دارد و هر مصالحه طراحی در هوا خودش را نشان می‌دهد، این‌ها دستاوردهای کوچکی نیستند.

آلتوولو همچنین تأکید می‌کند که سخت‌افزار ملخ از نمونه‌های آماده بازار نیست. این سامانه از قطعاتی استفاده می‌کند که به‌صورت داخلی طراحی شده‌اند و به گفته شرکت، از جایگزین‌های تجاری موجود عملکرد بهتری دارند. این ادعایی جسورانه است، اما اگر درست از آب درآید، می‌تواند به یکی از مزیت‌های فنی شاخص سیگما تبدیل شود. عملکرد کم‌صداتر قطعاً به روایت کمک می‌کند. آلتوولو می‌گوید این هواپیما در فاصله 100 متری حدود 70 دسی‌بل صدا تولید می‌کند، که به گفته شرکت حدود 80 درصد کم‌صداتر از یک هلیکوپتر معمولی است. برای هر دستگاهی که قرار است از یک ملک مسکونی برخیزد بدون اینکه فوراً به یک رسوایی محلی تبدیل شود، صدا یک نکته فرعی نیست. در واقع، همین مسئله مجوز اجتماعی اصلی آن است.

شرکت سیگما را نخستین HyperTOL جهان می‌نامد که مخفف Hybrid Performance Take-off and Landing است. یک اصطلاح بازاریابی؟ البته. اما در عین حال اشاره‌ای است به دسته‌ای که آلتوولو می‌خواهد مالک آن شود: نه حمل‌ونقل هوایی شهری، نه جایگزین لوکس هلیکوپتر به معنای معمول، بلکه چیزی بین این دو؛ یک هواپیمای شخصی پرسرعت با قابلیت عمودپروازی و یک ستون فقرات هیبریدی که بخشی از محدودیت‌های پرواز تمام‌برقی را دور می‌زند.

با این حال، هنوز راه زیادی باقی مانده است. آلتوولو می‌گوید سیگما به سمت اخذ گواهی نوع کامل حرکت می‌کند و در مرحله نخست خریدارانی را هدف گرفته که گواهینامه Sport Pilot دارند و برای پرواز با آن به حدود 25 ساعت آموزش اضافه نیاز خواهند داشت. تمهیدات ایمنی در نسخه تولیدی برنامه‌ریزی‌شده شامل سامانه‌های پروازی با افزونگی سه‌لایه و چتر نجات بالستیک است که برای استقرار در ارتفاع تنها 15 متری از سطح زمین در شرایط اضطراری طراحی شده است.

اما واقعیت تجاری همچنان همان واقعیت آشناست. سیگما هنوز محصولی دارای گواهی نیست و آلتوولو هم‌زمان با حرکت به سمت مرحله بعد، همچنان به دنبال جذب سرمایه است. برنامه‌هایی برای حضور عمومی در نظر گرفته شده، اما جزئیات هنوز اعلام نشده است. با این حال، پیش‌سفارش‌ها از هم‌اکنون باز هستند. قیمت اعلام‌شده 863,200 پوند است که با نرخ‌های فعلی ارز تقریباً معادل 1.01 میلیون یورو می‌شود. 100 دستگاه نخست با عنوان Launch Edition فروخته خواهند شد، هرچند آلتوولو هنوز توضیح نداده است که این نسخه‌ها، جز نشان ظاهری، چه تفاوتی خواهند داشت.

این موضوع سیگما را در موقعیتی جذاب قرار می‌دهد. بله، هنوز یک وعده است، اما دیگر فقط طرحی خام در پوشش واژگان استارتاپی نیست. اگر آلتوولو بتواند نمونه نمایشی خود را طبق برنامه به پرواز درآورد، این شرکت کوچک بریتانیایی می‌تواند از یک کنجکاوی حاشیه‌ای به یکی از نام‌های بسیار زیر نظر در حوزه هوانوردی عمودپرواز شخصی تبدیل شود.