فرانسه با آرکادیا به دنبال رقابت با پالانتیر در ناتو

فرانسه روی این شرط‌بندی کرده است که بتواند پیمانکاران آمریکایی را در میدان نبرد کنار بزند. این ماه ژوئن، پاریس یک سامانه فرماندهی هوش مصنوعی بومی به نام آرکادیا را وارد رزمایش‌های ناتو در لهستان می‌کند تا یک جایگزین قابل‌اعتماد برای Maven پالانتیر نشان دهد.

این پروژه شبیه فهرست نام‌های بزرگ فناوری فرانسه است: دولت، میسترال، سافران، تالس و ایرباس را گرد هم آورده تا پلتفرمی بسازد که هدف‌گیری و چرخه‌های تصمیم‌گیری را سریع‌تر کند و در عین حال داده‌های حساس را تحت کنترل اروپا نگه دارد. زمان‌بندی تنگ است. میزان اهمیت بسیار بالاتر است.

ژنرال پاتریک جاستل، معاون رئیس ستاد ارتش فرانسه، تأیید کرد که آرکادیا در جریان تمرین‌های ناتو از 8 ژوئن تا 26 ژوئن در لهستان مستقر خواهد شد. فرانسه می‌گوید هدف روشن است: کاهش وابستگی اروپا به سامانه‌های غیراورپایی و تقویت حاکمیت فناوری در حوزه دفاع. اما تحقق این هدف در عمل، پیچیده، سیاسی و فنی است.

چرا حالا؟ ناتو در سال 2025 ادغام Maven پالانتیر را آغاز کرد، اما واکنش منفی برخی کشورهای عضو درباره دسترسی به داده‌ها و نظارت، فرصتی تازه ایجاد کرده است. هلند به‌صورت علنی وعده داده که ظرف دو سال یک جایگزین کامل پیدا کند، آلمان قراردادهای جدیدی را که دسترسی عمیق شرکت‌های خارجی به داده‌های ملی می‌دهد رد کرده است، و دانمارک به‌جای تمدید قرارداد خود با پالانتیر، در حال بررسی گزینه‌های بومی است.

آرکادیا در یک جنبه بنیادی با نمونه آمریکایی خود تفاوت دارد: معماری. مهندسان فرانسوی آن را به‌جای یک سامانه متمرکز، به‌صورت یک مش غیرمتمرکز طراحی کرده‌اند. ایستگاه‌های فرماندهی از طریق یک شبکه توزیع‌شده به سرورهای میدانی متصل می‌شوند تا کل پلتفرم حتی زمانی که بخش‌هایی از شبکه قطع، مختل یا تضعیف شود نیز به کار خود ادامه دهد. به‌اختصار: تاب‌آوری در ذات آن است.

این رویکرد در میدان‌های نبرد مدرن اهمیت زیادی دارد، جایی که ارتباطات می‌تواند هم مورد مناقشه باشد و هم چندلایه. آرکادیا پیش‌تر در داخل فرانسه و همچنین در رزمایش‌هایی در رومانی آزمایش شده است. مقام‌ها همچنین می‌گویند این سامانه با استانداردهای شبکه مأموریت فدره ناتو، یعنی Federated Mission Networking یا FMN، سازگار است. این هم یک اشاره دیپلماتیک است و هم فنی، زیرا قابلیت همکاری همچنان برای عملیات ائتلافی حیاتی است.

آرکادیا نشان‌دهنده تلاشی آگاهانه برای حاکمیت فناوری اروپا در حوزه دفاع است. آزمایش‌های میدانی در لهستان به همان اندازه که درباره عملکرد هستند، درباره سیاست نیز خواهند بود: اینکه آیا متحدان در صورت اثبات توانایی، یک گزینه بومی را انتخاب می‌کنند یا نه، و اینکه آیا اروپا می‌تواند بدون تکیه بر تأمین‌کنندگان تثبیت‌شده آمریکایی، شتاب صنعتی ایجاد کند.

آیا این، بازنویسی زنجیره تأمین ائتلاف است یا فقط آزمایش دیگری که نتوانسته مقیاس بگیرد؟ هفته‌های پیش‌رو در لهستان باید این پرسش را تا حدی روشن‌تر کند.