شراکت راهبردی دولت و بخش خصوصی برای جذب سرمایه گذاری پایدار

نشست سالانه سرمایه‌گذاران خارجی 2025 که توسط اتاق بازرگانی آمریکا در لیتوانی برگزار شد، جمعی از تأثیرگذارترین چهره‌های سیاسی و اقتصادی کشور را گرد هم آورد تا به یکی از پرسش‌های اساسی درباره آینده اقتصادی لیتوانی بپردازند:
چگونه می‌توان سیاست‌گذاران و بخش خصوصی را در مسیر تضمین محیطی قابل پیش‌بینی، رقابتی و برخوردار از رشد و سرمایه‌گذاری هماهنگ کرد؟

پنل سطح بالا با عنوان «چگونه کسب‌وکار و سیاست‌گذاران می‌توانند با هم همکاری کنند» به مدیریت ویلیوس برناتونیس، شریک مدیریتی در TGS Baltic، برگزار شد. در این نشست چهار سخنران برجسته از حوزه سیاست، امنیت ملی و رهبری کسب‌وکار حضور داشتند:

• ویکتوریا چمیلیتِ نِلسِن، نایب‌رییس پارلمان لیتوانی

• گیدریماس یِگلینسکاس، رئیس کمیته امنیت ملی و دفاع و معاون سابق دبیرکل ناتو

• لینا شیومته، مدیرعامل شرکت Coherent Solutions

• ییگیت دیزدَرِر، مدیرکل فیلیپ موریس اینترنشنال در لیتوانی

در ابتدا قرار بود داینیوس کریویِس، وزیر انرژی، در پنل حضور داشته باشد، اما به دلیل تعهدات دیگر غایب بود. با این حال، بحث بسیار محتوایی شکل گرفت که علاوه بر بازتاب‌های انتقادی، توصیه‌های رو به جلو و عملی ارائه کرد.

آغاز بحث: تداوم سیاست‌ها فراتر از رقابت‌های حزبی

در افتتاحیه نشست، ویلیوس برناتونیس اشاره کرد که موفقیت هر محیط سرمایه‌گذاری بیش از آنکه به یک دولت وابسته باشد، به تداوم سیاست‌ها و بلوغ گفت‌وگوی سیاسی بستگی دارد.

او از اعضای پنل خواست از مباحث حزبی دوری کنند و به مسائل سیستمی تمرکز نمایند — ثبات در سیاست‌گذاری، پیش‌بینی‌پذیری و همکاری بلندمدت میان نهادهای دولتی و کسب‌وکارها.

«موضوع مربوط به یک دولت یا دولت دیگر نیست. مسئله این است که چگونه تداوم را تضمین کنیم. سرمایه‌گذاران ثبات را در طول چرخه‌های سیاسی ترجیح می‌دهند.»

این چارچوب، مباحثی را شکل داد که استراتژی اقتصادی، نگرانی‌های امنیتی، رویه‌های تنظیم‌گری و توسعه نیروی انسانی را در یک چشم‌انداز جامع برای دهه آینده لیتوانی ترکیب کرد.

سجل تاب‌آوری: تأکید ویکتوریا چمیلیتِ نِلسِن بر پیش‌بینی‌پذیری و اعتماد

ویکتوریا چمیلیتِ نِلسِن تأکید کرد که لیتوانی در مواجهه با بحران‌های متعدد تاب‌آوری خود را نشان داده است — از فشارهای مهاجرتی و پاندمی تا شوک‌های انرژی و جنگ در اوکراین.

«لیتوانی توانسته است خود را تطبیق دهد و از هر چالشی قوی‌تر بیرون آید. این قوتی است که اکنون باید با پیش‌بینی‌پذیری راهبردی تقویت شود.»

او پیش‌بینی‌پذیری را به‌عنوان مهم‌ترین عامل برای سرمایه‌گذاران و برنامه‌ریزی اقتصادی شناسایی کرد. در حالی که به نوسانات سیاسی اخیر اذعان داشت، بر این باور بود که تفاهم فرابخشی برای حفظ اعتماد کسب‌وکار ضروری است.

«پیچیدگی قابل مدیریت است. اما عدم‌قطعیت نه. وظیفه ما تضمین شفافیت و ثبات در قواعد بازی است.»

چمیلیتِ نِلسِن به مزیت مقیاس کوچک لیتوانی اشاره کرد و گفت که تصمیم‌گیران و کسب‌وکارها اغلب تنها «یک دست‌دادن» با هم برای حل مسائل فاصله دارند، مشروط بر اینکه شفافیت و گفت‌وگو حفظ شود.

افزایش مقیاس و ظرفیت راهبردی: چشم‌انداز گیدریماس یِگلینسکاس

گیدریماس یِگلینسکاس، با تکیه بر تجربه‌اش در حوزه دفاع، ناتو و سیاست‌های اقتصادی، استدلال کرد که چالش اصلی لیتوانی در مقیاس نهفته است. او هشدار داد که بدون پرورش «قهرمانان ملی» و عمیق‌ کردن بنیه صنعتی، لیتوانی ممکن است در اقتصاد خدمات محور کوچک خود را معطل کند.

«نباید تنها به اصلاحات تدریجی بیندیشیم. مرحله بعدی رشد نیازمند مقیاس — در صنعت، نوآوری و بلندپروازی است.»

یِگلینسکاس سه ستون ساختاری برای راهبرد ملی برشمرد:

1. امنیت به‌عنوان چارچوبی اقتصادی

لیتوانی باید اولویت‌های امنیت ملی را در برنامه‌ریزی صنعتی و اقتصادی خود ادغام کند. آمادگی دفاعی، استقلال انرژی و حاکمیت فناوری باید جهت‌دهنده تصمیمات سرمایه‌گذاری باشند.

«امنیت دیگر جدا از اقتصاد نیست. آن پایه و اساس شکوفایی پایدار است.»

2. بازگشت سیاست صنعتی

در پی روندهای جهانی هدایت‌شده توسط ایالات متحده و اتحادیه اروپا، یِگلینسکاس گفت که سیاست صنعتی — که زمانی منسوخ قلمداد می‌شد — در حال بازگشت است.

«دولت‌ها در سراسر جهان نقش فعال‌تری در هدایت بخش‌های راهبردی ایفا می‌کنند. لیتوانی هم باید چنین کند — از هوش مصنوعی و انرژی سبز تا دفاع و تولید فناوری‌های پیشرفته.»

او خواستار ایجاد ابزارهای سرمایه‌گذاری حمایتی دولت برای مشارکت در تأمین مالی نوآوری و تسریع ظهور صنایع جدید شد.

3. حکمرانی شایسته و دارای چشم‌انداز

یِگلینسکاس تأکید کرد که سیاست است که اقتصاد را تعیین می‌کند، نه بالعکس.

«رقابت جهانی نیازمند رهبرانی است که مگاترِندها را درک کنند و به‌طرز راهبردی عمل نمایند. بدون حکمرانی شایسته، فرصت‌هایی که آینده را شکل می‌دهند از دست خواهند رفت.»

او گفت لیتوانی باید در ظرفیت سیاست‌گذاری، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده و برنامه‌ریزی بلندمدت فراتر از چرخه‌های انتخاباتی سرمایه‌گذاری کند.

تنظیم‌گری هوشمند و رقابت‌پذیری: دیدگاه‌های لینا شیومته

لینا شیومته، به‌نمایندگی از منظر رهبری کسب‌وکار، از سیاست‌گذاران خواست تا تعادلی بین رعایت مقررات و رقابت‌پذیری اقتصادی برقرار کنند.

«لیتوانی اغلب تلاش می‌کند بهترین شاگرد کلاس اتحادیه اروپا باشد — به‌سرعت دستورالعمل‌های جدید را می‌پذیرد. اما بدون ارزیابی اثرات محلی، این رویکرد می‌تواند به رقابت‌پذیری آسیب بزند.»

او خواهان رویکردی سنجیده‌تر شد:

• پیش از پذیرش، اثرات اقتصادی دستورالعمل‌های اتحادیه اروپا را ارزیابی کنید

• اجرای مرحله‌ای تا به کسب‌وکارها فرصت تطبیق داده شود

• حفظ گفت‌وگوی مستمر میان دولت و صنعت

شیومته هشدار داد که تغییرات سریع مقررات، افزایش هزینه نیروی کار و سیاست‌های ناسازگار می‌تواند سرمایه‌گذاری را منصرف کند، حتی اگر شهرت بین‌المللی لیتوانی در حال بهبود باشد.

او راهبردی پیشنهاد داد تا لیتوانی را به «مغناطیسی برای مغزها» تبدیل کند — یک فضای آزمایشی برای جذب استعدادها و نوآوری جهانی:

«ما باید نه تنها سرمایه، بلکه دانش را جذب کنیم. با ارائه مشوق‌های شفاف — از ویزاهای تسریع‌شده تا نظام‌های مالیاتی رقابتی — می‌توانیم به قطب نوآوران تبدیل شویم.»

دیدگاه سرمایه‌گذار: ییگیت دیزدَرِر درباره پیش‌بینی‌پذیری، گفت‌وگو و مهارت‌ها

به‌عنوان مدیرکل یک شرکت چندملیتی، ییگیت دیزدَرِر اولویت‌های سرمایه‌گذاران را در سه انتظار کلیدی خلاصه کرد:

1. پیش‌بینی‌پذیری

سرمایه‌گذاران بیش از مشوق‌های کوتاه‌مدت، به ثبات و شفافیت اهمیت می‌دهند. تغییرات ناگهانی در مقررات و پیام‌رسانی نامنسجم اعتماد را تضعیف می‌کند.

2. گفت‌وگوی باز

دیزدَرِر اهمیت ارتباط زودهنگام و شفاف بین دولت و کسب‌وکار را برجسته کرد:

«اصطکاک‌های فرآیندی قابل مدیریت‌اند اگر گفت‌وگو برقرار باشد. چیزی که سرمایه‌گذاران نمی‌توانند تحمل کنند، سکوت است.»

3. توانایی و مهارت‌ها

او آمادگی نیروی کار را به‌عنوان دغدغه‌ای رو به رشد مطرح کرد، با توجه به نیازهای هوش مصنوعی، اتوماسیون و تولید پیشرفته.

«مهارت‌هایی که تا کنون ما را به اینجا رسانده‌اند، ما را به جلو نخواهند برد. باید در ارتقای مهارت و یادگیری مادام‌العمر سرمایه‌گذاری کنیم.»

دیزدَرِر همچنین به مسأله اقتصاد زیرزمینی اشاره کرد که منابعی را هدر می‌دهد که می‌توانستند برای حمایت از نوآوری و سرمایه‌گذاری در دفاع به کار روند:

«کاهش تجارت غیرقانونی تنها سیاست مالی نیست — بلکه موضوعی امنیتی ملی است.»

از تبعیت صرف از قوانین اتحادیه اروپا تا خوداتکایی راهبردی

چندین عضو پنل اتفاق نظر داشتند که تعهد لیتوانی به یکپارچگی با اتحادیه اروپا یک نقطه قوت است، اما باید به سمت موضعی راهبردی‌تر تکامل یابد.

یِگلینسکاس در برابر پیروی مطلق از بروکسل هشدار داد:

«ما نباید کورکورانه از بروکسل پیروی کنیم. هدف اطاعت نیست بلکه رفاه است.»

شیومته خواستار پذیرش مقررات اتحادیه بر اساس ارزیابی اثرات شد، در حالی که چمیلیتِ نِلسِن بر اعتبار لیتوانی به‌عنوان عضوی فعال و سازنده در جامعه اروپایی تأکید کرد:

«صدای ما در اروپا وقتی قوی‌تر است که ابتکار عمل را به دست بگیریم، نه تنها اجرای دستورات.»

صنعت دفاع: از تکلیف به فرصت

یکی از موضوعات اصلی پنل نقش در حال ظهور بخش دفاع به‌عنوان ضرورتی امنیتی و موتور رشد اقتصادی بود.

یِگلینسکاس اشاره کرد که انتظار می‌رود هزینه‌های دفاعی اروپا از 800 میلیارد یورو فراتر رود، و این فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای نوآوری، تولید و صادرات فراهم می‌آورد.

او پیشنهاد ایجاد یک صندوق سرمایه‌گذاری ملی برای حمایت از شرکت‌های لیتوانیایی که در حال توسعه فناوری‌های دو منظوره هستند را مطرح کرد.

چمیلیتِ نِلسِن افزود که همکاری نزدیک لیتوانی با اوکراین می‌تواند مسیرهای جدیدی برای همکاری و رهبری منطقه‌ای در نوآوری دفاعی ایجاد کند.

دیزدَرِر بحث را به ظرفیت مالی گسترده‌تر پیوند داد و استدلال کرد که کاهش بازارهای سایه می‌تواند منابع چشمگیری را برای بخش‌های راهبردی آزاد کند.

استعدادها، مشوق‌ها و خطر میانگینی‌پذیری

شیومته هشدار روشنی داد: لیتوانی نمی‌تواند از تشویق میانگینی‌پذیری حمایت کند.

«باید به برتری پاداش دهیم. شکوفایی بستگی به تفکیک موفقیت و تقویت بلندپروازی دارد.»

او از مشوق‌های هدفمند برای حرفه‌ای‌ها و شرکت‌های سطح بالا و نیز اصلاحات آموزشی متناسب با صنایع نوظهور حمایت کرد.

دیزدَرِر هم ضرورت انطباق را تکرار کرد:

«هوش مصنوعی و اتوماسیون صنایع را سریع‌تر از آنچه انتظار داریم بازتعریف خواهند کرد. نیروی کار ما باید حتی سریع‌تر تحول یابد.»

دورۀ پایانی: هر طرف چه انتظاری دارد

مدیر جلسه برناتونیس با پرسشی مستقیم نشست را جمع‌بندی کرد:
اگر دولت می‌توانست از فردا عمل کند، چه درخواستی مطرح می‌کردید؟

• لینا شیومته: ثبات در اجرا. «ایده‌های خوب بدون پیگیری ارزشی ندارند.»

• ویکتوریا چمیلیتِ نِلسِن: قابلیت پیش‌بینی. «ثبات بهترین سیاست اقتصادی است.»

• ییگیت دیزدَرِر: شجاعت برای گفت‌وگو. «زود درگیر شوید، و همراه عمل کنید.»

• گیدریماس یِگلینسکاس: بلندپروازی و گرسنگی رشد. «باید بزرگ‌تر بیندیشیم — و سریع‌تر عمل کنیم.»

نتیجه‌گیری: حرکت به‌سوی یک شراکت راهبردی

پنل نتیجه‌گیری کرد که مرحله بعدی توسعه لیتوانی وابسته به اصلاحات جداگانه نیست، بلکه به شراکتی راهبردی میان دولت و کسب‌وکارها مبتنی بر موارد زیر بستگی دارد:

• پیش‌بینی‌پذیری در سیاست‌گذاری

• تنظیم‌گری هوشمند و تطابق با اتحادیه اروپا براساس ارزیابی اثرات

• سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی و نوآوری

• راهبرد صنعتی و دفاعی فعال و پیش‌دستانه

• تداوم بلندمدت فراتر از چرخه‌های سیاسی

همان‌طور که بحث نشان داد، کوچک بودن لیتوانی محدودیت نیست بلکه یک قوت بالقوه است — امکان‌پذیر ساختن سازگاری سریع‌تر، گفت‌وگوی نزدیک‌تر و سیاست‌گذاری چابک‌تر.

اگر این عناصر هم‌راستا شوند، لیتوانی می‌تواند خود را نه تنها به‌عنوان یک اقتصاد مقاوم بلکه به‌عنوان یک رهبر راهبردی در میان کشورهای نوظهور اروپایی معرفی کند.